Soyez prudent avec AI

Risques liés à l’IA : erreurs

IA fait des erreurs

IA semble intelligente et capable de tout. Elle écrit des phrases, répond à des questions et crée des images. Mais l’IA commet aussi des erreurs, et il faut être vigilant, car elle se comporte comme si elle détenait la vérité absolue.

Waarom maakt AI fouten?

Foute data:

AI weet eigenlijk niets. Je kan het bekijken als een lege doos.  We moeten er eerst informatie (data) insteken.  Als die informatie goed is, dan is het resultaat ook goed.  Maar vaak is de informatie die we erin steken niet helemaal juist of onvolledig en dan krijgen we een fout antwoord.  AI leert ook van informatie op het internet.  Daar zijn goede en slechte websites bij, AI kan het verschil niet zien. Het gevaar is dat AI altijd doet alsof het antwoord juist is, maar dat is dus helemaal niet waar. We moeten dus altijd controleren of het antwoord dat we krijgen klopt of niet.

Bias:

Niet iedereen is evenveel aanwezig op het internet. Vrouwen, mensen met een migratieachtergrond, ouderen: zij staan minder in die data. Daardoor kan AI oneerlijk zijn, zonder dat het dat zelf beseft. We noemen dat bias, een vooroordeel. Dat kan gevolgen hebben in het echte leven: bijvoorbeeld bij een sollicitatie of bij een lening.   Als een organisatie je afwijst op basis van AI-advies, moet ze dat zeggen en heb jij het recht om te zeggen dat je niet akkoord bent.

Hallucineren: AI verzint dingen

AI kan ook dingen verzinnen die niet bestaan. Een boek dat nooit geschreven werd. Een wet die niet bestaat. Een naam die nergens op slaat. Dat heet hallucineren. Het gevaarlijke is: AI zegt dit heel zeker. Het zegt niet “dat weet ik niet”. Het geeft gewoon een antwoord en doet alsof dat juist is.

risico’s van AI: afhankelijkheid

AI is een hulpje, jij blijft de baas

AI kan veel dingen: teksten schrijven, informatie zoeken, vertalen, plannen. Dat is handig. Maar er is een risico: je gaat misschien te veel vertrouwen op AI, en te weinig op jezelf.

Jij blijft verantwoordelijk

Als AI een fout antwoord geeft en jij gebruikt dat, dan ben jij verantwoordelijk. Niet het programma. Een AI-tool kan niet voor de rechter staan. Jij wel. Dat is ook zo op het werk: als je een document of brief maakt met AI-hulp, dan ben jij de schrijver. Jij staat ervoor in.

Gevaar van afhankelijkheid

Stel dat je elke dag AI gebruikt om e-mails te schrijven. Na een tijdje schrijf je misschien zelf minder vlot. Of je denkt minder kritisch na. Dat is een reëel risico, want AI is vaak een handig hulpje en je gaat het voor van alles gebruiken, ook de dingen die je best alleen aankan. AI kan helpen, maar als je er te veel op vertrouwt, oefen je zelf minder. Daardoor kan je bepaalde vaardigheden ook weer afleren.

Risico’s van AI: privacy

Privacy en GDPR: opgepast met je data

Wanneer je een vraag stelt aan een AI-tool zoals ChatGPT, geef je informatie. Die informatie gaat ergens naartoe. Sommige AI tools bewaren alles wat jij typt: bedrijven, telefoonnummers, namen, ziekten, persoonlijke situaties. Als jij het intypt kan het ergens op een server opgeslagen worden, en gebruikt door het bedrijf achter de AI. Soms wordt ze ook gebruikt om de AI verder te trainen.

Risico’s van AI: ecologische voetafdruk

AI verbruikt veel energie

AI lijkt onzichtbaar. Je typt een vraag, je krijgt een antwoord. Maar ergens staat een enorme computer, een server, die keihard werkt om jouw antwoord te berekenen. En dat kost energie. Veel energie. En ook het maken en trainen van AI tools kost tonnen elektriciteit en water.

Hoeveel energie verbruikt AI?

AI gebruikt veel elektriciteit, omdat het draait in datacentra die dag en nacht beschikbaar moeten zijn. Die datacentra produceren warmte en moeten daarom gekoeld worden. Sommige koelsystemen gebruiken ook water.

De training van Chat GPT-3 veroorzaakte naar schatting ongeveer 552 ton CO₂. Dat is ongeveer evenveel als de jaarlijkse uitstoot van 60 tot 75 Belgen.

De energievraag van datacentra stijgt snel. Tegen 2030 kunnen datacentra wereldwijd samen ongeveer evenveel stroom gebruiken als een groot land.

Wat kan jij doen?

Je hoeft AI niet te vermijden. Maar het is goed om na te denken voor je het gebruikt. Heb ik AI hier echt voor nodig? Of kan ik deze tekst ook zelf schrijven of iets gewoon opzoeken op Google? Een eenvoudige zoekopdracht verbruikt veel minder energie.
Gebruik AI voor taken waar het echt meerwaarde geeft. Niet voor elke kleine vraag. En vraag ook aan je werkgever of school: welke AI-tools gebruiken we, en zijn die duurzaam?